Image default
TOP STORIES

Το άλμα της ΕΚΤ στο άγνωστο

ecb 1
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται εν μέσω ενός μεγάλου και επικίνδυνου πειράματος. Τα βασικά επιτόκια έχουν παραμείνει κοντά στο μηδέν για έξι χρόνια τώρα. Οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν πλημμυρίσει με ρευστότητα.

Read more……

Το άλμα της ΕΚΤ στο άγνωστο

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται εν μέσω ενός μεγάλου και επικίνδυνου πειράματος. Τα βασικά επιτόκια έχουν παραμείνει κοντά στο μηδέν για έξι χρόνια τώρα. Οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν πλημμυρίσει με ρευστότητα.

Η διαχείριση της κρίσης έχει οδηγήσει σε σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά, με την απόδοση ορισμένων τομέων να μην μπορεί πλέον να εξηγηθεί από τα θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα. Οι ακούσιες συνέπειες αυτής της πολιτικής είναι ολοένα και πιο ορατές –και θα γίνονται όλο και πιο απτές με την έξοδο της Αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας Fed από την υπερ-χαλαρή νομισματική πολιτική που ακολούθησε μετά το 2008.

Ωστόσο, η κρίση της Ευρώπης έχει πολύ δρόμο ακόμα μέχρι να τελειώσει, όπως δείχνουν οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του Ιουνίου και του Σεπτεμβρίου. Αυτό αντανακλά δύο παράγοντες: την ελάχιστη φιλοδοξία στην εκτέλεση των απαραίτητων διορθώσεων του ισολογισμού, και την εξαιρετικά αργή πρόοδο –αμελητέα στη Γαλλία και την Ιταλία– στην αναδιάρθρωση των εθνικών οικονομιών της Ευρώπης.

Η απόφαση της ΕΚΤ να τα παίξει όλα για όλα με τα νομισματικά μέτρα τόνωσης, θα πρέπει να θεωρηθεί ως μία πράξη απελπισίας. Το βασικό της επιτόκιο έχει μειωθεί σε 0,05%, το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων είναι αρνητικό, και οι στοχευμένες πράξεις μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης υποτίθεται ότι θα υποστηρίξουν τον τραπεζικό δανεισμό. Επιπλέον η αγορά ABS (καλυμμένων ομολόγων) θα αναβιώσει από την αγορά ομολόγων ABS. Όλα αυτά προορίζονται να κατακλύσουν τις αγορές, να επεκτείνουν τον ισολογισμό του συστήματος του ευρώ κατά €700 δισ. και να επιστρέψουν τον όγκο του ισολογισμού στα επίπεδα που καταγράφονταν στις αρχές του 2012.

Η επέκταση του ισολογισμού της ΕΚΤ και η στοχευμένη υποτίμηση του ευρώ θα βοηθήσουν λογικά την επαναφορά του βραχυπρόθεσμου πληθωρισμού της ευρωζώνης κοντά στο 2% και συνεπώς θα μειώσουν τους κινδύνους αποπληθωρισμού. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η ΕΚΤ φαίνεται να επιδιώκει έναν στόχο συναλλαγματικής ισοτιμίας. Όπως και στην περίπτωση της Τράπεζας της Ιαπωνίας, η εξωτερική αξία του νομίσματος θα αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής προσέγγισης.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν επικροτήσει τις πρόσφατες αποφάσεις της ΕΚΤ. Επιπλέον, έχοντας «ουσιαστικά αποτινάξει όλους τους περιορισμούς της Συνθήκης του Μάαστριχτ που δέσμευαν την τράπεζα στο μοντέλο της γερμανικής Bundesbank», όπως το έθεσε ο πρώην πρόεδρος της Fed, Alan Greenspan, η ΕΚΤ είναι προετοιμασμένη να σπάσει κι άλλα ταμπού.

Με τι στόχο όμως; Ιδίως προσφέροντας εγγυήσεις για τα κρατικά ομόλογα των υπερχρεωμένων χωρών, η ΕΚΤ έχει πραγματικά αποδυναμώσει τη βούληση για μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ, των οποίων οι ετοιμόρροπες οικονομικές δομές αποτελούν εμπόδιο για τη δυνητική ανάπτυξη, και όπου πρέπει να δοθεί περισσότερο περιθώριο στην ιδιωτική πρωτοβουλία.

Η προθυμία της ΕΚΤ να αγοράσει ABSs είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και δημιουργεί ένα νέο στοιχείο κοινής ευθύνης στην ευρωζώνη, με τους ευρωπαίους φορολογούμενους να βρίσκονται «κρεμασμένοι» σε περίπτωση απωλειών. Η ΕΚΤ δεν διαθέτει την απαραίτητη δημοκρατική νομιμοποίηση για να πάρει τέτοιες σημαντικές αποφάσεις, με δυνητικά σημαντικές αναδιανεμητικές επιδράσεις, γεγονός που συνεπάγεται ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους για την ανεξαρτησία της νομισματικής πολιτικής.

Πράγματι, η ΕΚΤ έχει ήδη οδηγηθεί σε αμυντική στάση από το ΔΝΤ, τον ΟΟΣΑ, τους αναλυτές της χρηματοπιστωτικής αγοράς και από τους αγγλοσάξονες οικονομολόγους στον απόηχο των πυρετωδών συζητήσεων σχετικά με τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού στην ευρωζώνη. Ποιο είναι όμως το κατάλληλο ποσοστό του πληθωρισμού για την ευρωζώνη, δεδομένης της de facto οικονομικής στασιμότητας; Θα πρέπει η υψηλότερη ονομαστική ανάπτυξη (δηλ. με βάση τον πληθωρισμό) να αντικαταστήσει την ανάπτυξη με γνώμονα το χρέος;

Η Ευρώπη θα πρέπει να στοχεύσει σε μία βιώσιμη, μη πληθωριστική ανάπτυξη και στη δημιουργία ανταγωνιστικών θέσεων εργασίας. Το σημερινό ποσοστό πληθωρισμού του 0,3% οφείλεται στη σημαντική μείωση των τιμών των εμπορευμάτων και την επώδυνη αλλά αναπόφευκτη προσαρμογή του κόστους και των τιμών στις χώρες της περιφέρειας. Μόνο ή Ελλάδα έχει επί του παρόντος ελαφρώς αρνητικό ποσοστό πληθωρισμού.

Με άλλα λόγια, η σταθερότητα των τιμών είναι αυτή που επικρατεί στην ευρωζώνη. Αυτό ενισχύει την αγοραστική δύναμη και, τελικά, την ιδιωτική κατανάλωση. Η ΕΚΤ έχει εκπληρώσει την εντολή της για το παρόν και για το άμεσο μέλλον. Δεν υπάρχει καμία βραχυπρόθεσμη ανάγκη για πολιτική δράση.

Αντ’ αυτού, οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης είναι αυτές που οφείλουν να δράσουν. Ωστόσο, φαίνεται ότι έχει τεθεί σε αχρηστία οποιαδήποτε σαφής κατανομή των καθηκόντων και των ευθυνών μεταξύ των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών. Η κυβερνητική δράση σε πολλές προβληματικές χώρες καταλήγει με κάποιον δακτυλοδεικτούμενο: η «Ευρώπη», η ΕΚΤ, η Γερμανία, με την (σχετικά) υπεύθυνη πολιτική της, έχουν όλες υπάρξει αποδιοπομπαίοι τράγοι.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ έχει υποκύψει στην τεράστια πολιτική πίεση, ιδίως από τη Γαλλία και την Ιταλία, για περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και αποδυνάμωση της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Αλλά, το παλιό και γνώριμο πολιτικό τέχνασμα του χειρισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας για τη δημιουργία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος θα προσφέρει, στην καλύτερη περίπτωση, μία βραχυπρόθεσμη λύση. Δεν θα εξαλείψει τις διαρθρωτικές αδυναμίες των εν λόγω χωρών.

Η ΕΚΤ εισχωρεί όλο και πιο βαθιά σε άγνωστο έδαφος. Λόγω της ανεπάρκειας διορθώσεων στους ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα και έλλειψης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, τα εργαλεία της μακροοικονομικής διαχείρισης δεν θα λειτουργήσουν. Παρά την επιθετική προσέγγιση της ΕΚΤ, η νομισματική πολιτική εν απουσία διαρθρωτικών/οικονομικών μεταρρυθμίσεων κινδυνεύει να είναι αναποτελεσματική.

Με απλά λόγια, η αυξημένη ρευστότητα θα οδηγήσει σε πιο ενεργό τραπεζικό δανεισμό, μέχρι να υπάρξει περισσότερη διαφάνεια σε σχέση με την έκταση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και μέχρι οι αντίστοιχες οικονομίες να γίνουν πιο ευέλικτες. Ο έλεγχος ποιότητας του ενεργητικού και τα τραπεζικά τεστ αντοχής της ΕΚΤ αναμένονται να επιφέρουν κάποια σαφήνεια σχετικά με το πρώτο ερώτημα. Στη συνέχεια, θα λάβει χώρα περισσότερος δανεισμός με αποδεκτούς όρους –υποθέτοντας ότι θα υπάρξει και η αντίστοιχη ζήτηση. Αλλά, η αβεβαιότητα σχετικά με την έκταση και το ρυθμό των οικονομικών μεταρρυθμίσεων παραμένει.

Οι πρόσφατες αποφάσεις της ΕΚΤ, με την εστίασή τους σε βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, δείχνουν ότι η νομισματική πολιτική δεν στοχεύει πλέον στο σύνολο της ευρωζώνης, αλλά στα προβληματικά της μέλη. Οι ad hoc αποφάσεις έχουν αντικαταστήσει την βιώσιμη και την μακροπρόθεσμη στρατηγική. Τα προβλήματα που δημιουργούνται από αυτή την προσέγγιση θα επιδεινωθούν από τις αναπόφευκτες συγκρούσεις συμφερόντων με τη νομισματική πολιτική που συνεπάγονται οι νέοι ρόλοι της ΕΚΤ (του τραπεζικού επόπτη και του υπεύθυνου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας). Το πρώτο θύμα, πιθανότατα, θα είναι η σταθερότητα των τιμών. 

Related posts

Η πραγματικότητα του εμπορικού ελλείμματος αρχίζει να χτυπά τον Τραμπ

banksnews

Κύπρος : Από ένα πακέτο σωτηρίας θα κέρδιζαν Ρώσοι ολιγάρχες

banksnews

Ο θάνατος του εμποράκου συνεχίζεται…

NEWSROOM

Leave a Comment