Menu

Η πρόκληση Trump για την παραδοσιακή οικονομική σκέψη

TrumpΟ Donald Trump έχει δεχτεί πολλές επικρίσεις για τις προσπάθειές του να εκφοβίζει τις επιχειρήσεις ούτως ώστε διατηρούν θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ.

Όσο παρορμητικές κι αν φαίνονται οι ενέργειές του, όμως, εγείρουν ορισμένα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πώς θα πρέπει να ορίζεται η οικονομική επιτυχία.

Οικονομολόγοι, συμπεριλαμβανομένων των Paul Krugman, Larry Summers, Tyler Cowen και John Cochrane έχουν επιπλήξει πολλάκις τον Trump για τη λαϊκιστική του έκφραση -όπως οι πιέσεις που άσκησε στην κατασκευάστρια Carrier για να διατηρήσει περίπου 1.000 θέσεις εργασίας στην Ιντιάνα. Επισημαίνουν ότι 1.000 θέσεις δεν είναι τίποτα σε μια χώρα όπου εκατομμύρια θέσεις εργασίας εξαφανίζονται και δημιουργούνται κάθε μήνα. Ανησυχούν, επίσης, ότι η μικροδιαχείριση από έναν Πρόεδρο υπονομεύει το κράτος δικαίου.

Αλλά αυτό είναι μόνο ένας τρόπος να το δει κανείς. Οι μεγάλες αλλαγές συχνά αρχίζουν με ήπιο και διακριτικό τρόπο και είναι απολύτως θεμιτό για τον Πρόεδρο να χρησιμοποιήσει τη θέση του για να προωθήσει μια ευρύτερη στροφή στις αξίες. Στην περίπτωση του Trump, η μετατόπιση αυτή θα μπορούσε να είναι μια απόκλιση από την κυρίαρχη άποψη -στηρίζεται σε αυστηρά οικονομική ανάλυση - ότι είναι εντάξει για τις εταιρίες να μετακινούν θέσεις εργασίας σε άλλες χώρες επιδιώκοντας μεγαλύτερη κερδοφορία και ανταγωνιστικότητα.

Οι ψηφοφόροι του Trump φαίνεται να αισθάνονται ότι οι εταιρείες θα έπρεπε να έχουν άλλες αξίες, συμπεριλαμβανομένης της αφοσίωσης στους υπαλλήλους τους και στις κοινότητες στις οποίες αναπτύχθηκαν και αποκόμισαν κέρδη. Είναι ένα συναίσθημα που βρίσκει κάποια υποστήριξη στο έργο του οικονομολόγων του ΜΙΤ Daren Acemoglu και James Robinson, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι οι φαινομενικά λογικές οικονομικές αποφάσεις έχουν μια πολιτική διάσταση που μπορεί να υπονομεύσει τα οφέλη τους - μια πραγματικότητα που οι οπαδοί της παραδοσιακής οικονομικής σκέψης συχνά αγνοούν.

Πάρτε για παράδειγμα τα εργατικά συνδικάτα. Οι οικονομολόγοι συνήθως νομίζουν ότι στρεβλώνουν τις αγορές και συμβουλεύουν υπέρ της θέσπισης ορίων στην εξουσία τους. Ωστόσο, τα συνδικάτα έχουν διαδραματίσει έναν κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη της δημοκρατίας σε όλο τον κόσμο, και στην εξισορρόπηση των συμφερόντων των εργαζομένων με εκείνα των επιχειρήσεων και των πολιτικών ελίτ. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, οι πολιτικές που αποσκοπούσαν στη βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας περιορίζοντας την επιρροή των σωματείων άλλαξαν με τη σειρά τους το πολιτικό τοπίο - ίσως όχι με την καλή έννοια, αν κρίνουμε από το συρρικνούμενο μερίδιο της εργασίας στο εθνικό εισόδημα.

Οι ανησυχίες σχετικά με το κράτος δικαίου είναι επίσης θέμα οπτικής. Κανείς δεν άφησε να εννοηθεί ότι ο Trump παραβίασε νόμους στη συμφωνία του με την Carrier. Οι οικονομολόγοι φαίνεται να ανησυχούν πως ο εκλεγμένος πρόεδρος έχει πάει πέρα από αυτό που βλέπουν ως κατάλληλο ρόλο της κυβέρνησης να καταρτίζει και να θέτει σε ισχύ ευρέως εφαρμοστέους νόμους και δικαιώματα ιδιοκτησίας. Βλέπουν μια απειλή για τον νόμο των οικονομικών - με την ιδέα ότι οι επιχειρηματικές αποφάσεις πρέπει να κρίνονται μόνο στο πλαίσιο του στενά προσδιορισμένου κόστους και οφέλους.

Τέτοιου είδους οικονομική καθαρολογία συνέβαλε στην αύξηση της ανισότητας κατά τις τελευταίες δεκαετίες, και έχει παίξει μεγάλο ρόλο στη δημουργία συνθηκών για την τρέχουσα πολιτική αναταραχή. Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα κραυγαλέα λάθη εντός της κυρίαρχης ιδεολογίας, εύλογα αναρωτιέται κάποιος εάν οι εταιρείες που ευημερούν στις ΗΠΑ - απολαμβάνοντας τις υποδομές, την τεχνολογία της και τους εκπαιδευμένους δημοσία δαπάνη εργαζομένους- θα πρέπει να φέρουν κάποια ευθύνη για την ευρύτερη ευημερία των κοινοτήτων τους.

Τι πρέπει να γίνει; Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. Η εύρεση ενός καλύτερου τρόπου απαιτεί πειραματισμό. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί μια αναβίωση των συνδικάτων;  Ή να δοκιμαστεί κάτι στην κατεύθυνση του γερμανικού μοντέλου, με εκπροσώπους των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια; Σίγουρα είναι απίθανο να βρεθεί λύση με επανάληψη της ίδιας άκαμπτης και χωρίς φαντασία σκέψης που οδήγησε εξαρχής σε μπελάδες.
 
Ο Trump μπορεί να μην έχει κάτι που μοιάζει με συνεκτικό σχέδιο. Μπορεί επίσης να αποτελεί μια επικίνδυνη απειλή για τα θεμελιώδη αμερικανικά ιδεώδη. Αλλά δεν είναι λάθος να πιστεύουμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να επιδιώξει να καθορίσει και να υπερασπιστεί τις ανθρώπινες αξίες, και όχι αβίαστα να παραδοθεί στις οικονομικές δυνάμεις. Θα έπρεπε να είχε καταστεί ήδη σαφές ότι δεν μπορούμε να αφήνουμε τα πάντα στο αόρατο χέρι της αγοράς.

 
Last modified onMonday, 12 December 2016 12:32
back to top