Menu

Πώς η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του Ντόναλντ Τραμπ

donald and donaldΟ Ντόναλντ Τραμπ είναι ένας άνθρωπος που ασχολείται περισσότερο με λέξεις παρά πράξεις.

Ωστόσο, η πρόσφατη ρητορική της διοίκησής του σε τρεις τομείς - το νόμισμα, το εμπόριο και η φορολογία - προκαλεί αναστάτωση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ενότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση των δύο πρώτων προκλήσεων κατά τρόπο που θα διασφαλίσει την ευρωπαϊκή οικονομία. Όσον αφορά την τρίτη, ωστόσο, η ΕΕ θα πρέπει να το δει περισσότερο ως ευκαιρία παρά ως απειλή.

Ο πρόσφατος πόλεμος λέξεων για το δολάριο κατέδειξε τα οφέλη της συνοχής της ευρωζώνης. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Στίβεν Μνούτσιν, μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, έστειλε το δολάριο σε πτώση όταν επισήμανε ότι ένα φθηνό δολάριο θα ήταν καλό για το εμπόριο των ΗΠΑ βραχυπρόθεσμα. Ο Μνούτσιν δήλωσε αργότερα ότι τα λόγια του παρερμηνεύτηκαν (το δολάριο ανέβηκε ξανά σε σχέση με το ευρώ), αλλά η γκάφα άφησε ερωτήματα για το αν η κυβέρνηση Τραμπ εγκατέλειψε μια μακρά αμερικανική θέση υπέρ ενός ισχυρού δολαρίου.

Η αντίδραση από την Ευρώπη ήταν ισχυρή και σωστά. Ο Μάριο Ντράγκι, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δήλωσε ότι η κίνηση στο δολάριο οφείλεται εν μέρει στην επικοινωνία που «δεν συμμορφώνεται με τους συμφωνημένους όρους αναφοράς». Μια μέρα μετά, ο Μπενουά Κερέ, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, δήλωσε ότι η αστάθεια ήταν «μη χρήσιμη» και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συζήτηση για τα νομίσματα θα πρέπει να πραγματοποιείται στις συνόδους G7 ή G20. Ο κ. Μπρουνό Λε Μερ, υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, δήλωσε ότι επιθυμούσε τα επίπεδα των νομισμάτων να αντικατοπτρίζουν θεμελιώδη στοιχεία, προσθέτοντας ότι ελπίζει ότι αυτό θα ήταν «ακόμα» η θέση της G7.

Η διοίκηση των ΗΠΑ ήταν πολύ πιο προσεκτική από τότε. Αυτή είναι μια μικρή νίκη για την Ευρώπη. Ο Τραμπ και ο Μνούτσιν έχουν προειδοποιηθεί ότι το δολάριο δεν πρέπει να θεωρείται ως εργαλείο που μπορεί να χειραγωγηθεί για να ενισχύσει τις εξαγωγές. Ο Κερέ πρόσθεσε ότι η ΕΚΤ θα είναι σε θέση να επανεξετάσει την πολιτική της εάν η μεταβλητότητα προακλούσε μια «ανεπιθύμητη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής». Το μήνυμα ήταν ότι η Ευρώπη όχι μόνο μιλάει, αλλά παραμένει έτοιμη να δράσει εάν χρειαστεί.

Αυτή η επίδειξη ενότητας σχετικά με την πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών των ΗΠΑ ενισχύθηκε από δύο παράγοντες: το γεγονός ότι η ευρωζώνη έχει ισχυρό θεσμό υπεύθυνο για τη νομισματική πολιτική και την ομόφωνη άποψη ότι η παραβίαση της σύμβασης από τις ΗΠΑ αποτελεί απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία. Το ίδιο ισχύει και στον τομέα του εμπορίου, ένας άλλος τομέας όπου η ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ στοχεύει όλο και περισσότερο στην Ευρώπη.

Ο Τραμπ δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η εμπορική κατάσταση με την ΕΕ ήταν «πολύ άδικη» και ότι αυτά τα προβλήματα «μπορεί να μετατραπούν σε κάτι πολύ μεγάλο». Αυτό ακολούθησε τις παρατηρήσεις του Γουίλμπουρ Ρος, υπουργό του εμπορίου, ο οποίος είπε ότι οι εμπορικοί πόλεμοι δεν είναι καινούργιοι αλλά ότι «τα στρατεύματα των ΗΠΑ φτάνουν τώρα στον προμαχώνα».

Αυτό έκρουσε τις καμπάνες συναγερμού στις Βρυξέλλες και σε όλη την Ευρώπη. Ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Σεσίλια Μάλμστρομ ανταποκρίθηκε γρήγορα στη ρητορική του Ρος, λέγοντας ότι η συζήτηση για έναν εμπορικό πόλεμο ήταν «ανεύθυνη». Οι Εμανουέλ Μακρόν, Άνγκελα Μέρκελ και ο Πάολο Τζεντιλόνι, ηγέτες των τριών μεγαλύτερων οικονομιών της ευρωζώνης, προειδοποίησαν πρόσφατα κατά των κινδύνων του προστατευτισμού στην παγκόσμια οικονομία.

Φυσικά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν δείξει πρόσφατα ότι και αυτοί μπορούν να είναι προστατευτικοί όταν τους βολεύει. Όμως, όσο πιο συνεπής και ενωμένη παραμένει η ΕΕ στο εμπόριο, τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπιση κάθε προστατευτισμού από τις ΗΠΑ.

Η φορολογία, ο τρίτος τομέας όπου η πολιτική των ΗΠΑ έχει αναστατώσει την Ευρώπη, απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση από την Ευρώπη. Η ευρεία μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Τραμπ εισάγει μέτρα για να ενθαρρύνει τις αμερικανικές εταιρείες να επιστρέψουν τους σωρούς ρευστού τους, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του συντελεστή φορολογίας εταιρειών.

Οι υπουργοί οικονομικών της ΕΕ απάντησαν εκφράζοντας ανησυχίες για το κατά πόσον ορισμένα από τα μέτρα συνιστούν αθέμιτο ανταγωνισμό. Αυτό είναι κατανοητό: Η φορολογική μεταρρύθμιση των ΗΠΑ πέρασε γρήγορα από το Κογκρέσο και δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θέλουν να διαβεβαιώσουν ότι οι εταιρείες τους δε βρίσκονται σε άδικη θέση. Αλλά η κατγηρορία των ΗΠΑ για «φορολογικό ντάμπινγκ» πριν επιλυθεί η υπόθεση, όπως έκανε και ο Λε Μερ στο Νταβός, μπορεί να είναι υπερβολική.

Πρώτον, η ΕΕ δεν έχει πραγματική μόχλευση εκεί. Η ΕΕ απέχει πολύ από το να είναι μια πολιτική ένωση, επομένως η φορολογία παραμένει μια σημαντική έκφραση της κυριαρχίας. Τα εταιρικά επιτόκια εντός της ένωσης ποικίλλουν τόσο πολύ, από τη χαμηλή φορολογία στην Ιρλανδία (όπου οι περισσότερες εταιρείες πληρώνουν μόνο το 12,5%) ως τη Γερμανία με υψηλότερη φορολογία, όπου ο συντελεστής φόρου εταιρειών είναι περίπου 30%.

Καθώς η ευρωζώνη κινείται προς την κατεύθυνση της στενότερης δημοσιονομικής ολοκλήρωσης, είναι δύσκολο να αφεθεί τελείως η φορολογία έξω από το μίγμα. Ωστόσο, προς το παρόν, οι φορολογικοί συντελεστές των επιχειρήσεων θα παραμείνουν μια εθνικά χαρακτηριστική απόφαση. Εφόσον συμβαίνει αυτό, είναι δύσκολο να αντιληφθούμε ότι η Ευρώπη ανταποκρίνεται από κοινού στη φορολογική πρόκληση του Trump.

Αντί αυτού, η ΕΕ θα μπορούσε να εστιάσει τις ενέργειές της αλλού: Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι για να προσελκύσουν επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της εξαιρετικής υποδομής και ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιγράψει τις ΗΠΑ για να παραμείνει ανταγωνιστική. Και ένας πιο ανταγωνιστικός εταιρικός τομέας των ΗΠΑ θα πρέπει να παρακινήσει ορισμένα μέλη της ΕΕ να ακολουθήσουν μακρόχρονη μεταρρύθμιση της αγοράς προϊόντων και διοικητικές μεταρρυθμίσεις για να συνεχίσουν.

Ο χρόνος θα δείξει πόσο αποτελεσματική είναι η φορολογική μεταρρύθμιση του Τραμπ για τις ΗΠΑ. Εν τω μεταξύ, η ΕΕ πρέπει να επιλέξει προσεκτικά τις μάχες της.

back to top